Chống nóng nhà phố hướng Tây: 8 cách hiệu quả

Trong các buổi đi xem nhà, câu hỏi hay được hỏi nhất sau "lô này bao nhiêu" là "lô này hướng gì". Và khi nghe hướng Tây hoặc Tây Nam, nhiều người lắc đầu ngay. Nỗi e ngại ấy có cơ sở: buổi chiều, mặt trời xuống thấp nên nắng chiếu gần như song song mặt đất, hắt thẳng vào mặt tiền thay vì rọi từ trên xuống. Tường và kính hấp nhiệt suốt mấy tiếng, rồi nhả lại vào trong nhà tới tận đêm.

Nhưng cái nóng đó là bài toán kỹ thuật, không phải bản án. Một căn nhà phố hướng Tây được che nắng tử tế có thể mát hơn một căn hướng Nam mà mái không chống nóng, cửa kính không che. Bài này gom lại tám cách chống nóng nhà phố hướng Tây, xếp theo giai đoạn để bạn biết mình còn làm được gì ở thời điểm hiện tại.

Vì sao nhà hướng Tây nóng hơn hẳn vào buổi chiều

Có ba lý do cộng lại. Thứ nhất, góc chiếu thấp khiến nắng chiều đi thẳng vào tường và cửa thay vì lướt qua mái. Thứ hai, thời điểm nắng Tây rơi vào lúc không khí đã tích nhiệt cả ngày, nên nền nhiệt xuất phát đã cao. Thứ ba, tường gạch và sàn bê tông giữ nhiệt lâu — nhận nắng từ hai giờ chiều thì tới chín, mười giờ tối vẫn còn tỏa ra.

Hiểu ba lý do này thì cũng thấy luôn hướng xử lý: giảm lượng nắng chạm vào bề mặt, giảm khả năng tích nhiệt của bề mặt đó, và tăng cách thoát nhiệt ra ngoài vào buổi tối. Tám cách dưới đây đều nằm trong ba nhóm đó.

Nhóm 1 — Khi còn đang thiết kế, hoàn thiện

Đây là giai đoạn làm được nhiều nhất với chi phí thấp nhất, vì mọi thứ còn trên bản vẽ.

1. Lam che nắng hoặc mặt tiền hai lớp. Hệ lam đứng bằng nhôm, gỗ nhựa composite hoặc tấm bê tông nhẹ đặt trước mặt kính tạo một lớp đệm: nắng chạm vào lam, lam nóng lên và tỏa ra không khí bên ngoài, thay vì truyền qua kính vào phòng. Lam đứng hợp với nắng chiều vì góc chiếu ngang; lam ngang hợp với nắng đứng giữa trưa.

2. Ban công sâu, ô văng nhô ra. Một ban công sâu chừng một mét rưỡi che được phần lớn ô cửa phía sau nó vào giờ nắng gắt. Đây cũng là chỗ để đặt chậu cây, tạo thêm một lớp lọc nắng tự nhiên.

3. Giếng trời và lối gió xuyên nhà. Nhà phố thường chỉ thoáng hai đầu. Một giếng trời đặt giữa nhà giúp khí nóng bốc lên và thoát ra trên cao, kéo theo khí mát từ tầng dưới đi lên — nguyên lý ống khói. Kết hợp cửa sổ ở hai mặt đối diện trên cùng một tầng thì buổi tối chỉ cần mở cửa là nhà tự nguội. Cách chia phòng theo tầng ảnh hưởng trực tiếp tới việc này, bài bố trí công năng nhà phố nhiều tầng nói kỹ hơn phần đó.

4. Đặt phòng phụ ở mặt hứng nắng. Nếu mặt Tây là mặt sau, hãy xếp cầu thang, kho, nhà vệ sinh hoặc phòng giặt về phía đó. Các không gian này chịu nóng tốt và trở thành lớp đệm cho phòng ngủ, phòng khách phía trong.

Nhóm 2 — Xử lý mái, phần hay bị quên

Nhiều gia đình lo mặt tiền mà quên sàn mái, trong khi mái nhận nắng gần như suốt cả ngày. Tầng trên cùng nóng hầm phần lớn là do mái chứ không phải do cửa sổ.

5. Tạo lớp đệm trên mái. Có vài cách quen thuộc: lát gạch chống nóng có lỗ rỗng bên trong, làm mái phụ hoặc giàn che cao hơn sàn mái một khoảng để gió luồn qua, hoặc đặt lớp cách nhiệt dưới trần tầng áp mái. Nguyên lý chung vẫn là chèn thêm một khoảng không khí giữa nắng và bề mặt ở.

Nên làm chống nóng cùng lúc với chống thấm, vì cả hai đều đụng tới lớp hoàn thiện mái — tách ra làm hai đợt thì tốn thêm một lần bóc dỡ. Bài bảo trì nhà phố ven sông, chống ẩm mốc có phần nói về lớp chống thấm mái và các mốc kiểm tra định kỳ.

Nhóm 3 — Khi đã dọn vào ở

Nếu nhà đã bàn giao và bạn không muốn đụng vào kết cấu, ba cách sau vẫn tạo khác biệt rõ.

6. Phim cách nhiệt và rèm hai lớp. Phim dán kính giảm lượng nhiệt truyền qua mặt kính mà vẫn giữ được ánh sáng. Rèm hai lớp — một lớp voan mỏng, một lớp vải dày — cho phép điều chỉnh theo giờ: kéo lớp dày lúc ba đến năm giờ chiều, mở ra khi nắng tắt. Lưu ý rèm là giải pháp bên trong, nên chặn được chói mắt nhiều hơn là chặn nhiệt; hiệu quả nhất khi đi kèm một lớp che bên ngoài.

7. Mành ngoài, cây xanh chắn nắng chiều. Mành tre, mành nhựa hoặc lam gấp lắp phía ngoài ban công là cách bổ sung lớp che bên ngoài mà không cần sửa mặt tiền. Cây thân cao tán rộng trồng lệch về phía Tây Nam của lô cũng che được phần đáng kể mặt tiền tầng một và tầng hai khi cây đủ lớn.

8. Dùng gió theo giờ. Thói quen nhỏ nhưng hiệu quả: đóng cửa mặt Tây từ đầu giờ chiều để nhiệt không tràn vào, rồi mở thông hai mặt vào khoảng bảy tám giờ tối khi ngoài trời đã mát hơn trong nhà, cho khí nóng tích trong tường thoát ra. Một quạt hút đặt ở tầng trên cùng hỗ trợ việc này rất tốt.

So sánh nhanh tám cách theo giai đoạn

Giải pháp	Làm được khi nào	Mức đầu tư tương đối	Hiệu quả cảm nhận
Lam che nắng mặt tiền	Thiết kế / hoàn thiện	Trung bình – cao	Rất rõ
Ban công sâu, ô văng	Thiết kế	Nằm trong xây thô	Rõ
Giếng trời, lối gió xuyên nhà	Thiết kế	Trung bình	Rõ, cả ngày
Xếp phòng phụ về mặt nóng	Thiết kế	Gần như không tốn thêm	Rõ
Chống nóng sàn mái	Hoàn thiện / sửa sau	Trung bình	Rất rõ ở tầng trên
Phim cách nhiệt, rèm hai lớp	Bất cứ lúc nào	Thấp	Vừa phải
Mành ngoài, cây xanh	Bất cứ lúc nào	Thấp	Vừa tới rõ
Dùng gió theo giờ	Bất cứ lúc nào	Không tốn	Vừa phải, cộng dồn

Phần chi phí ở trên là mức tương đối để so sánh giữa các hạng mục với nhau, không phải báo giá — đơn giá thực tế phụ thuộc vật liệu, diện tích và đơn vị thi công bạn chọn. Cách dự trù ngân sách cho nhóm hạng mục hoàn thiện nằm trong bài chi phí hoàn thiện nội thất nhà phố.

Một lưu ý về quy định của khu đô thị

Các hạng mục lắp thêm ở mặt ngoài — lam che, mái phụ, giàn che sân thượng, mành ban công — đều làm thay đổi diện mạo mặt tiền. Khu đô thị được quy hoạch đồng bộ thường có quy định riêng về kiến trúc, màu sắc và phần được phép cải tạo, nên việc cần làm trước khi thi công là hỏi ban quản lý về phạm vi cho phép. Đây là bước hay bị bỏ qua và dẫn tới phải tháo dỡ sau khi đã lắp. Phần này được nói kỹ trong bài quy định xây dựng và cải tạo nhà phố trong khu đô thị.

Vậy có nên né lô hướng Tây không?

Theo kinh nghiệm tư vấn, phần lớn người mua né hướng Tây theo phản xạ chứ chưa đặt lên bàn cân. Nhưng hướng chỉ là một trong nhiều yếu tố: vị trí lô trong khu, mặt tiền đường rộng hay hẹp, khoảng lùi, tầm nhìn, giá so với các căn cùng loại — mỗi thứ đều đáng cân nhắc.

Cách làm thực tế hơn là: nếu một lô hướng Tây có mọi yếu tố khác phù hợp, hãy cộng thêm phần chi phí che nắng vào ngân sách hoàn thiện rồi so lại với các phương án còn lại. Nhiều trường hợp, sau khi cộng đủ, lô đó vẫn là lựa chọn hợp lý hơn. Cách cân nhắc hướng nhà trong bối cảnh khu đô thị ven sông được nói riêng ở bài kinh nghiệm chọn hướng nhà ven sông.

Điều đáng nhớ nhất: cái nóng hướng Tây có thể chặn được bằng thiết kế, còn một vị trí không phù hợp thì khó sửa. Nên cân nhắc theo thứ tự đó.

Câu hỏi thường gặp